Prvi
pomen Bogorodice Filermske, izuzetno vrijedne
relikvije,
vezuje se za red Jovanovaca i Rodos, gdje se vjerovalo
u njenu čudotvornu moć kao zaštitnice
ostrva.
Jovanovci
je odnose sa Rodosa i poslije višegodišnjeg lutanja i
traženja sigurnog utočišta, stižu sa Ikonom na
Maltu. Od 1530. do pada Malte, Ikona stoluje u Birgu, a
od osnivanja grada La Valete (1865) u crkvi Santa Maria.
Od 1798, za vladavine cara Pavla I, pa do Oktobarske
revolucije, Ikona je skoro 120 godina u posjedu carske
porodice Romanova. Na Ruskom dvoru njen prvobitni
jednostavni metalni okov zamijenjen je zlatnim i
ukrašen dragim kamenjem.
.Poslije
Oktobarske revolucije počinje ponovo lutanje od
Kopenhagena, preko ruske pravoslavne crkve u Berlinu, do
riznice Karađorđevića u Beogradu
(1929-1941). Početkom II svjetskog rata stiže na
kratko u Nikšić, a potom biva prenesena u manastir
Ostrog...
Danas
je smještena u “plavoj kapeli”, posebno
uređenom prostoru Umjetničkog muzeja Crne
Gore.
Crnogorska
zbirka je najbrojnija u fondu Umjetničkog
muzeja. U
stalnoj postavci Nacionalne galerije prezentirana je
likovnim djelima nastalim u periodu od kraja XIX
vijeka do osamdesetih godina XX vijeka. Ona
predstavlja svjedočanstvo o istoriji likovne
kulture i stvaralačkim
dostignućima
umjetnika koji su svoje djelo ugradili u razvojne
tokove crnogorske likovne umjetnosti. U drugoj
polovini XX vijeka u Crnoj Gori došlo je do
erupcije "razbuđene
likovnosti". Saobrazno vlastitom temperamentu
likovni umjetnici stvorili su posebnu vrstu ars
poetike u odnosu na evropsku, koja je nastala kao
odraz iskonske vezanosti za grandioznu prirodu
crnogorskog podneblja i herojsku epiku crnogorskog
naroda, koji su im otvorili vrata svijeta jedne
sabrane duhovnosti, koja dolazi iz najzdaljenijih
sfera oslobođene
podsvjesti i sna. To je uslovilo pluralizam likovnog
izražavanja od ekspresionizma, intimizma, poetskog
realizma, nadrealizma, modernog klasicizma i
romantizma, do asocijativnih i apstraktnih formi
izražavanja što se, neminovno, odrazilo na
prezentaciju njihovih djela.
Polazeći
od poštovanja evropskog klasičnog slikarstva
Milo Milunović stvorio je umjetničko
djelo izuzetne vrijednosti kao nezavistan, harmoničan,
skladan i jedinstven estetski fenomen realizovan
na principima arhitektonike kompozicije, crteža i
mase. "Svijetlo, forme, boje, linije i
proporcije" iskristalisali su se kao osnovni
likovni problemi koje je riješavao do kraja
života.
Umjetnički muzej Crne Gore posjeduje značajan
fond likovnih ostvarenja kojima se može sagledati
bogatstvo i raznovrsnost njegovog slikarskog opusa
koji možemo pratiti od najranije sačuvanog
rada "Kokoši" (1910/11). Rane
slike nastale u periodu od 1910. do 1918. godine
pokazuju sponatnost slikarskog izražavanja kroz
impresionistička, poentilistička i
ekspresionistička istraživanja.
Prilikom
drugog boravka u Parizu (1926 - 1932) prvobitna
neoklasicistička strogost se gubi. Napušta
figuru i radi, iglavnom, enterijere, mrtvu
prirodu i pejzaž.
Poslije
1946. godine Milunović "postaje sasvim
ličan". Nastaje njegova poslednja "mediteranska
faza". Ne narušavajući mir modernog
klasicizma on uvodi ekspresivnu igru oštrih
linija i kolorit koji predstavlja "psihički
heliotropizam", potrebu da sunce, kao izvor
svjetlosti i života, svojom vatrom očisti i
oplodi. Osvjetljenje dolazi iz predmeta na slici,
koji dobijau asocijativno i simboličko značenje.
|
|
Bogorodica
filermska i "plava kapela"
Jedna
od sala sa djelima crnogorskih umjetnika
Iz "crnogorske
zbirke"
Radovi Mila Milunovića
|
